เรื่องราวการแอ่วสาวตามวิถีล้านนาในอดีต

ชุมชน เช่น ปอยหลวง “งานฉลองเสนาสนะทางวัด” งานสลากภัต งานยี่เป็ง “งานลอยกระทง” งานปีใหม่เมือง “งานสงกรานต์” หรืองานขึ้นบ้านใหม่ ซึ่งเทศกาลงานบุญเหล่านี้เป็นช่วงที่ว่างเว้นจากกิจการงานทางด้านการเกษตร ถือเป็นช่วงหนึ่งที่หนุ่มสาวจะได้มีโอกาสพบปะทักทายกันเรียนรู้อุปนิสัยใจคอกันและกัน หรืออาจทำความรู้จักจากญาติพี่น้องของฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง เพราะในช่วงเทศกาลงานบุญ ชาวพุทธล้านนาบ้านแม่ตํ๋า จะพากันมาช่วยทำกิจกรรมร่วมกัน เป็นโอกาสที่หนุ่มสาวจะได้พบปะพูดคุยกันนั้นมีอยู่มาก การเกี้ยวพาราสีในงานเทศกาลหรืองานบุญนี้ จะทำให้ญาติพี่น้องของแต่ละฝ่าย รับรู้พฤติกรรมกันและกันได้ดียิ่งขึ้น การเกี้ยวพาราสีของหนุ่มสาวชาวพุทธล้านนาบ้านแม่ตํ๋า จะไม่มีการปิดบังโดยทำแบบเปิดเผยให้พ่อแม่ญาติพี่น้องของแต่ละฝ่ายรับรู้ หนุ่มๆ จะให้เกียรติหญิงสาวไม่มีการล่วงเกิน ถึงขั้นจับมือถือแขนหรือเสียตัว เพราะถือคติว่าไม่ดีเป็นการผิดผี เมื่อเกิดความชอบพอกันฝ่ายชายก็จะถือโอกาส หมั่นไปเที่ยวหาฝ่ายหญิงที่บ้านจนสนิทสนมถึงขั้นคบหากันจนกลายเป็นแฟน Read more »

category: Uncategorized    

การทาบทามสู่ขอชาวล้านนาเรียกว่า “ไปเติงกัน”

๓.๒.๓ การทาบทามสู่ขอ
การทาบทามสู่ขอชาวล้านนาเรียกว่า “ไปเติงกัน” หมายความว่า เมื่อชายหญิงชอบพอกันก็จะให้ทั้งสองได้แต่งงานกัน ผู้ไปทาบทามสู่ขอของชาวพุทธล้านนาบ้านแม่ตํ๋าเรียกว่า “เฒ่าแก่ฟู่จ๋า” ในการไปทาบทามสู่ขอจะไม่มีการกำหนดฤกษ์ยาม แต่จะมีการนัดแนะกันไว้ก่อน ผู้ทำหน้าที่ทาบทามสู่ขอส่วนมากจะให้ทางญาติผู้ใหญ่ของฝ่ายชายที่มีความเคารพเช่น ลุง ป้า น้า อา หรือผู้มีฐานะทางสังคมที่เชื่อถือได้ เป็นผู้ไปเจรจาทาบทามสู่ขอที่บ้านของฝ่ายหญิง โดยที่ผู้ใหญ่จะมีการพูดคุยถึงความชอบพอกันของฝ่ายชายและฝ่ายหญิง เมื่อคณะผู้ไปทาบทามสู่ขอไปถึงบ้านฝ่ายหญิงจะมีการเจรจากันเป็นทำนองเปรียบเปรย เช่น
ผู้ใหญ่ฝ่ายหญิง : พูดว่า “มายะหยังกั๋น แต่ก่อนบ่หันมากั๋น” (มาทำไมกัน แต่ก่อนไม่เห็นมากัน)
ผู้ใหญ่ฝ่ายชาย : ตอบว่า “มาคล้องเอาควาย (ควายเข้าฮั้ว) ขอไปแป๋งฮั้ว จะยะจะไดดี เดี่ยวนี้ละอ่อน Read more »

category: Uncategorized    

พิธีกรรมเกี่ยวกับการหมั้น

ขอนี้ ที่บ้านของฝ่ายหญิงจะมีการเลี้ยงอาหารแก่ผู้ไปทาบทามสูขอ อาหารและเครื่องดื่มจะมีการจัดเลี้ยงเพียงเล็กน้อยเท่านั้น
๓.๒.๔ พิธีกรรมเกี่ยวกับการหมั้น
ประเพณีแบบภาคกลางของไทยเรา พิธีหมั้นเปรียบเหมือนการตีตราหรือการจับจองกันและกัน ก่อนที่จะจูงมือเข้าสู่พิธีวิวาห์ การหมั้นก็คล้ายธรรมเนียมอยู่ก่อนแต่งของฝรั่ง ซึ่งจุดประสงค์ก็ต้องการเปิดโอกาสให้คนทั้งคู่ ได้ศึกษาอุปนิสัยใจคอกันมากขึ้น รู้จักเรียนรู้ที่จะปรับตัวเข้าหากันมากขึ้น ซึ่งถือเป็นผลดีต่อชีวิตคู่ในอนาคต พิธีหมั้นอาจจัดควบคู่กับพิธีสู่ขอหรืออาจจัดในช่วงเช้าของวันแต่งงานเลยก็ได้ แต่พิธีหมั้นที่นิยมก็คือการหมั้นแล้วแต่งเลยในวันเดียวกันเพราะถือเป็นวิธีที่สะดวกที่สุดในการเตรียมงานคู่กันไป
การเตรียมพิธีการหมั้นซึ่งในธรรมเนียมการหมั้นนั้นเท่ากับเป็นการวางมัดจำไว้ว่า หญิงที่ถูกหมั้นหมาย Read more »

category: Uncategorized    

เรื่องการผิดสัญญาการหม้นั

จะคอยดูแลบุตรของตนใหอ้ ยใู่ นกรอบมิใหไ้ ปทาํ ผดิ อยา่ งอื่น และหากฝ่ายหนึ่งฝ่ายใดละเมิด
สญั ญาที่เป็นขอ้ ตกลง ก็จะมีการปรับสินไหมตามที่ได้ตกลงกันไว้๕๔
เรื่องการผิดสัญญาการหม้นั ชาวพุทธลา้ นนาบา้ นแม่ต๋าํ ถือว่าฝ่ายที่ทาํ ผิดสัญญาจะเป็น
บุคคลไม่น่าคบหาสมาคมดว้ ย เป็นคนไม่มีสัจจะ มีจิตใจรวนเร ผูท้ าํ ผิดสัญญาจะถูกปรับสินไหม
หรือค่าสินสอดทองหม้นั ตามที่ไดต้ กลงกนั ไว้ เมื่อไดห้ ม้นั หมายไวแ้ ลว้ ท้งั สองฝ่ายจะตอ้ งศึกษาถึง
ลกั ษณะนิสัยใจคอซึ่งกนั และกนั สิ่งใดที่ควรปรับเขา้ หากนั โดยอาศยั พื้นฐานความรักความเขา้ อก
เขา้ ใจกนั และกนั ในวนั ที่ทาํ พิธีหม้นั จะไม่มีการจดั เลี้ยงอาหารผูที้่มาร่วมงาน เนื่องจากส่วนใหญ่
นิยมทำพิธีกลางคืนช่วงเวลาพลบค่ำ หลงั จากที่ไดรั้บประทานอาหารเยน็ แลว้ คณะของฝ่ายชายที่ไป
ร่วมทำพิธีหมั้น จะมีการรับประทานอาหารเย็นกันที่บ้านของพ่อแม่ฝ่ายชายไปก่อน ซึ่งถือเป็นธรรม Read more »

category: Uncategorized    

การแต่งงานกินแขกของล้านนาไทยนั้น มีอยู่ ๓ แบบ

ทั้งขันหมั้นและขันใส่เงินสินสอด จะตกแต่งอย่างประณีตสวยงาม ประดับด้วยดอกไม้สดและดอกไม้ที่นำมาประดับนิยมเป็นจำนวนคู่ ส่วนขันสินสอดจะเลือกภาชนะที่เหมาะสมแก่จำนวนเงินที่จะนำไปมอบให้เจ้าสาวและขันแต่ละใบจะผูกด้วยผ้าแพรพริ้วสดใส สีที่นิยม คือ สีแดง
เงินทองของหมั้นทางล้านนาจะเรียกว่า “สินนํ้าใจ” สำหรับเป็น “ค่าข้าวมั่มนํ้านม” (ค่านํ้านม) ในอดีตจะไม่นิยมเรียกมากนักอยู่ประมาณ ๑๒ บาท ที่เรียกว่า “ใส่ผีค้างไว้ก่อน” ส่วนปัจจุบัน ยุคสังคมเปลี่ยนไปเกิดความเจริญข้าวของสินค้ามีราคาแพงขึ้น การจัดงานแต่ละครั้งก็ต้องใช้จ่ายเพิ่มขึ้น ทำให้ราคาเงินทองของหมั้นเกิดการเปลี่ยนไป ดังที่ได้สัมภาษณ์แม่อุ๊ยเขียว กันทะนันท์ ว่า “ค่าสินสอดสมัยนี้ จะแตกต่างกับสมัยก่อนมาก จะมีการเรียกค่าสินสอดแพงมากบางครั้งเรียกกันเป็นหมื่นเป็นแสนก็มี”๕๕ เหตุปัจจัยที่เปลี่ยนไปเท่าที่ผู้วิจัยสังเกตเห็นในการจัดงานแต่งงานของชาวพุทธล้านนาบ้านแม่ตํ๋า อาจมาจากสาเหตุหลักๆ เช่น การที่ต้องเสียค่าใช้จ่ายในการจัดงานเป็นจำนวนมาก ทั้งที่เป็นค่าอาหาร Read more »

category: Uncategorized